FrMaLeV

Kuran Ahlakında Kişinin Zengin Ya da Fakir Olması Uygulanan Adalet Anlayışını Değiştirmez

Kişinin fakir ya da zengin olması da müminin adaletle hükmetmesini engellemez, kararlarını etkilemez Bir insanın sadece maddi güç sahibi olduğu için diğer insanlara haksızlık yapması, zulmetmesi ve bundan da hiçbir karşılık görmeden kurtulması çok büyük bir adaletsizliktir Oysa günümüzde bazı dünya devletlerine baktığımızda, zenginleri kollayan, fakirlere ise ikinci sınıf insan muamelesi yapan bir anlayışın hakim olduğu görülmektedir Buna göre bazı zenginler adaletten daha fazla faydalanmakta, fakirlerden üstün tutulmayı kendilerinde bir hak gibi görmektedirler Dahası, adalet mekanizmalarını kendi menfaatleri için yönlendirmeye çalışmaktadırlar Bu anlayış din ahlakının yaşanmadığı toplumlarda çok büyük adaletsizliklere neden olmakta, insanların bir bölümü çok büyük bir sefaletle mücadele ederken, diğerleri zenginliklerinin verdiği ayrıcalıkları kullanmaktadır

Ancak tüm bunlara rağmen adaletin hakim olması, insanlar arasında toplumsal barışın sağlandığı bir hayatın hakim kılınması mümkündür Bu da, Kuran ahlakının yaşanmasıyla ve insanların Kuran ahlakından taviz vermemeleriyle olabilir Çünkü Allah bir ayetinde şu şekilde emreder:

" Allah için şahidler olarak adaleti ayakta tutun (Onlar) ister zengin olsun, ister fakir olsun; çünkü Allah onlara daha yakındır Öyleyse adaletten dönüp heva (tutkuları)nıza uymayın Eğer dilinizi eğip büker (sözü geveler) ya da yüz çevirirseniz, şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan haberi olandır"(Nisa Suresi, 135)

Allah'ın bu emri uyarınca Allah'tan korkan mümin, karşısındaki kişi fakir de olsa zengin de olsa, her ne şart olursa olsun, mutlaka adaletle hükmeder, o kişinin maddi durumu nedeniyle farklı bir tutum içine girmez Çünkü zenginlik ya da fakirliğin Allah'ın insanları denemek için yarattığı geçici dünya şartları olduğunu bilir İnsan öldüğü zaman dünyadaki malının ve mülkünün hiçbir değeri kalmayacak, sadece takvasıyla karşılık bulacaktır Allah'ın hoşnut olacağını bildirdiği tavır ise hakkaniyettir, adalettir, dürüstlüktür, doğruluktur ve bu güzel ahlakın karşılığı, sonsuz ahiret mükafatları olacaktır

Toplumdaki her türlü kötülüğün kökeni adaletsizliktir Adaletsizliğin yaygınlaştığı toplumlarda ahlaksızlık, suç ve kargaşa da yaygınlaşır

Verilecek Karar Kendi Yakınları ile İlgili Olsa Dahi, Mümin Adaletle Hükmetmekle Sorumludur

Din ahlakının yaşanmadığı toplumlarda bir kişi sevdiği bir kişiye, başka birine olduğundan daha toleranslı davranabilir, bir an olsun bazı gerçekleri görmezden gelebilir Ancak asıl önemli olan insanın her şart ve durumda adaletten hiçbir şekilde taviz vermemesi, Allah'ın "Ey iman edenler, kendiniz, anne-babanız ve yakınlarınız aleyhine bile olsa, Allah için şahidler olarak adaleti ayakta tutun"(Nisa Suresi, 135) ayetine titizlikle uymasıdır İnsanlarda güven duygusu oluşturacak olan da karşılarındaki kişinin her şart altında doğrulardan yana tavır alacağını bilmektir Sadece kan veya dostluk bağı olduğu için yakınların korunup-gözetilmesinin, adalet bekleyen kişilerde huzursuzluk oluşturacağı ve güvensiz bir ortam meydana getireceği kesindir Özellikle de yönetici konumundaki kişilerden bu yönde bir tavır görmek, toplumda çok büyük bir tahribat meydana getirir

Ancak Kuran'ın hükümlerine göre hareket eden bir kişi, Allah'ın " Söylediğiniz zaman -yakınınız dahi olsa- adil olun Allah'ın ahdine vefa gösterin İşte bunlarla size tavsiye (emr) etti; umulur ki öğüt alıp-düşünürsünüz"(Enam Suresi, 152) şeklinde bildirdiği emirlerine uyar Bu tavır, onun Allah'a olan güçlü imanının ve güzel ahlakının bir göstergesidir

Türk İslam Tarihinden Adalet Örnekleri

Peygamberimiz Hz Muhammed (sav)'den sonra da Kuran ahlakından taviz vermeyen ve elçilerin yolunu izleyen adil yöneticiler, barış ve huzur dolu toplumlar oluşturmayı başarmışlardır Kuran'da haber verilen gerçek adalet, doğruluk ve dürüstlük, bu yöneticiler döneminde de hüküm sürmüş ve bu yönetimler kendilerinden sonra gelecek insanlara birer örnek teşkil etmişlerdir Çok şerefli bir geçmişe sahip olan Türk halkı da adaletli, hoşgörülü ve dürüst yönetimiyle tarihe geçmiş bu ender topululuklardan biridir Bu gerçek, Batılı pek çok tarihçi tarafından teyit edilmekte, geçmişte Türklerin yönetiminde asırlarca yaşamış halklara mensup araştırmacılar tarafından da samimiyetle dile getirilmektedir İki büyük Türk imparatorluğu olan Büyük Selçuklular ve Osmanlı İmparatorluğu bu konuda akla gelen ilk örneklerdir Bu imparatorlukların yönetimi altında asırlar boyunca yaşayan çeşitli halklar arasında gerçek adalet sağlanmış, toplumda barış ve hoşgörü hakim olmuştur

Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun Adaletle Hükmeden Hakanları

Türklerin İslamiyet’i kabulüyle birlikte hakanların, padişahların yönetimi de İslam ahlakına göre olmuştur Kuran'da Allah'ın bildirdiği adaleti uygulayan yöneticiler, bu tutumları neticesinde çok büyük başarılar elde etmiş, büyük fetihler gerçekleştirmiş ve İslam'ın yayılmasında önemli katkılarda bulunmuşlardır

Örneğin Selçuklu İmparatorluğu'nun en parlak devrinde yönetimde olan Melikşah, Kuran'ın hükümlerini uygulama konusunda oldukça hassas davranmıştır Ele geçirdiği topraklardaki halka karşı büyük bir hoşgörü ve merhametle yaklaşmış, bunun neticesinde de fethettiği ülkelerin halkları tarafından büyük bir sevgi ve saygıyla anılmıştır Ermeni tarihçisi Urfalı Mathiu, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nu şu şekilde anlatır:

"Melikşah'ın saltanatı Allah'ın lütfuna mazhar oldu Hakimiyeti uzak ülkelere kadar yayıldı ve Ermenilere huzur verdi Kalbi Hıristiyanlara karşı şefkatle dolu idi Geçtiği ülkelerin halklarına karşı bir baba gibi davrandı Birçok şehir ve vilayetler kendi arzuları ile onun idaresine girdi; bütün Rum ve Ermeni beldeleri onun kanunlarını tanıdı"(Osman Turan, Türk Dünya Nizamının Milli, İslami ve İnsani Esasları, Cilt 2, s 138)

Tüm tarafsız tarihçiler Melikşah'ın adaletini ve hoşgörülü tavrını içtenlikle dile getirmektedirler Onun hoşgörüsü Kitap Ehlinin kalbinde de kendisine karşı bir yumuşama oluşmasına vesile olmuştur Hatta bu nedenle tarihte eşine az rastlanır şekilde, birçok şehir kendi isteğiyle Melikşah'ın idaresi altına girmeyi kabul etmiştir Tarihçiler tarafından yazılan bu satırlar, İslam ahlakının savaş ya da zorluk döneminde de adaleti gerektirdiğinin örnekleridir Türklerin -tüm dünyanın zorba imparatorlarla yönetildiği, zulmün hüküm sürdüğü bir dönemde- gösterdiği bu üstün tavır, Kuran ahlakına olan bağlılıklarının ve yüksek karakterlerinin önemli göstergelerinden biridir

Fatih Sultan Mehmet Döneminde Gerçek Bir Adalet Sağlanmıştır

Fatih Sultan Mehmet döneminde yapılan fetihlerle İmparatorluk üç kıtaya yayılmış, İstanbul'un fethi ise bir çağın kapanıp, yeni bir çağın açılmasına neden olmuştur Bu fetih Osmanlı'da olduğu gibi, Avrupa tarihinde de bir dönüm noktasıdır İstanbul'u olağanüstü bir askeri deha ile fetheden ve böylelikle dünyada bir çağı değiştiren Fatih, gittiği her yeni ülkeye İslam ahlakının adaletini ve hoşgörüsünü götürmüştür

Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethi, ilk başlarda gayrimüslim halk arasında büyük bir korkuya neden olmuştur Baskılara ve saldırılara maruz kalacaklarını düşünen bu kişilerin büyük bir bölümü ya firar etmiş ya da Ayasofya'da toplanmıştır Ancak Fatih Sultan Mehmet onlara hoşgörü ve adaletle yaklaşmış, her türlü korkudan uzak olarak evlerine dönmelerini ve işleriyle rahat bir şekilde uğraşmalarını istemiştir(Prof Dr Bilal Eryilmaz, Osmanlı Devletinde Gayrimüslim Tebaanın Yönetimi, Risale Basın-Yayın LTD Mart, 1996, s 29-30) Onlara dinleri konusunda hiçbir baskı yapmamış, aksine birçok din mensubunu büyük bir hoşgörüyle karşılayarak, onların dinlerini rahatça yaşayabilecekleri bir ortam hazırlamıştır(Cumhuriyet Gazetesi, Fatih ve Fetih 4, Erdoğan Aydın, 31 Mayıs 2000, s 9)

Allah Korkusu Adaletin Temel Kaynağıdır

Allah'tan korkmayan insanlar, Allah'ın beğenmediği her türlü tavrı gösterebilirler Allah'a hesap vereceğini unutmuş insanlardan oluşan bir toplumda kişilerin dürüst olması, insanlara fedakarlıkta bulunması, adil ve namuslu olması, kısacası güzel ahlaklı olması için hiçbir neden yoktur Oysa "… Allah'tan korkup-sakının ve bilin ki Allah, muhakkak ki korkup-sakınanlarla beraberdir" (Bakara Suresi, 194) ayetinin hükmü gereği Yüce Allah'tan korkan ve vicdanını dinleyen insanların oluşturduğu bir toplumda insanlar hangi mevkide ya da kesimde olurlarsa olsunlar kendi aralarındaki ilişkilerinde adaletsizlik yapmaktan titizlikle sakınır, hukuk sisteminin uygulayıcıları da toplum baskısı, kişisel husumetler ve ideolojik farklılıklar gibi nedenlerden hiçbir şekilde etkilenmezler

Böyle bir adaletin ve hoşgörünün hüküm sürdüğü bir toplum yapısı, günümüzde dünyada en çok özlenilen modeldir Bunun için de tek çözüm, Kuran ahlakını eksiksizce yaşamaktır Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü gibi Müslüman Türk halkı da tarih boyunca adaletiyle, hoşgörüsüyle, merhametiyle, vicdanıyla, haysiyetiyle dünyaya nizam vermiş şerefli bir geçmişe sahiptir Kuran'da emredilen ahlak yaşandığı için, toplumun her kesiminden ve seviyesinden insanın adaletli, merhametli, hoşgörülü, sevgi dolu, saygılı, affedici, dürüst olması, toplumlara huzuru ve barışı getirmiştir Bu huzur dolu ortamın bugün de yaşanması ve devamlılığının sağlanabilmesi için tek yapılması gereken, milli birlik içinde olmak ve Kuran'da bildirilen gerçek adaleti hakim kılmak için ciddi bir çaba göstermektir Adl (adil olan, adaleti emreden) isminin sahibi ve adalet yapanların en hayırlısı olan Rabbimiz, adaletin Kendi Katındaki önemini Kuran’da şöyle haber vermiştir:

"… Aralarında hükmedecek olursan adaletle hükmet Şüphesiz, Allah, adaletle hüküm yürütenleri sever"(Maide Suresi, 42)

Hz Muhammed (sav)’in Tüm İnsanlığa Örnek Adaleti

Hz Muhammed (sav)’in peygamberlikle görevlendirildiği dönemde, Arabistan'da, özellikle de Mekke'nin toplumsal düzeninde, birçok sorunlar vardı "Cahiliye dönemi" olarak adlandırılan İslamiyet’ten önceki bu zamanda, ırklar ve dinler arasında çok şiddetli bir ayrım ve bu ayrımdan kaynaklanan huzursuzluklar, farklı dinlere mensup kavimler arasında hoşgörüsüz bir ortam, aşiret kavgaları, adaletsiz bir ekonomik düzen, yağmalamalar, zengin ve fakirler arasında çok büyük uçurumlar ve daha pek çok adaletsiz uygulamalar mevcuttu Adalet sağlanamıyor, zayıf olanlar gücü ve parası olanlar tarafından olabildiğince eziliyor, insanlara ırkları, dinleri ve dilleri yüzünden zulmediliyordu

Ancak bu olumsuz şartların yaşandığı dönemde Hz Muhammed (sav)'in tebliği ve güzel ahlakı, tüm Arap Yarımadasında çok büyük bir etki uyandırmış ve onun döneminde insanlar akın akın İslam’ı kabul etmişlerdir Kuran'da bildirilen adil hükümler, güzel ahlak, hoşgörü ve barış, sosyal hayata bir düzen ve huzur getirmiştir Bunun en önemli sebeplerinden biri de Hz Muhammed (sav)'in, "insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmetmenizi emrediyor"(Nisa Suresi, 58) ayeti gereği, insanlar arasında hiçbir ayrım yapmaksızın adaleti korumasıdır

Peygamber Efendimiz (sav)’in Kitap Ehlinden Necran Halkı ile yaptığı bir sözleşme de bunun bir örneğidir Bu metin Hz Muhammed (sav)'in o dönemde benzerine rastlanmayan bir adalet anlayışını insanlar arasında uyguladığını göstermektedir Peygamberimiz Hz Muhammed (sav)'in "Adalet isteyen bulacaktır, ne zalim ne de mazlum olacaktır"</I>(Majid Khoduri, İslam'da Savaş ve Barış, Fener Yayınları, İstanbul, 1998, s 209) şeklindeki sözü, insanlar arasında nasıl bir adalet uyguladığının da ifadesidir İşte bu benzersiz yönetiminden dolayı Allah'ın elçisine karşı o dönemde çok güçlü bir güven oluşmuş, hatta en şiddetli düşmanları dahi, onun dürüstlüğünü kabul etmişlerdir

Peygamberimiz (sav)'in Allah'ın emirlerini eksiksizce uygulaması sonucunda ortaya çıkan bu güzel ahlak örnekleri, elçilerin sosyal hayata getirdikleri adil, hoşgörülü, barışçı, huzurlu düzeni de tarif etmektedir Kuran ahlakının eksiksizce yaşandığı bir ortamda ise aynı yukarıdaki örnekte gördüğümüz gibi kardeşçe ve huzur içinde bir yaşam sağlanacağı açıktır

İman Edenlerin Adaleti Her Kesimden İnsanın Saygısını Kazanır

İman eden bir kişi, ancak adaletle davrandığı zaman Allah Katında bir hoşnutluk kazanacağını bilir Bir müminin güzel ahlakına şahit olan her insan bu kişiye güvenir, yanında rahat eder, her türlü sorumluluğu ve görevi gönül rahatlığı ile kendisine verebilir Böyle kişiler, düşmanları tarafından dahi saygı ile karşılanır Hatta onun bu tavrı, iman etmeyen birçok insana örnek olarak iman etmelerine vesile olabilir Nitekim bu konuda bizim için en güzel örnek Hz Muhammed (sav)'dir Peygamberimiz (sav)'in, hiçbir ayrım yapmadan, hoşgörü ve merhameti herkese göstermiş olması, o dönemde yaşayan Hıristiyan, Yahudi, dinsiz, müşrik her kesimden insanın kalbinin İslam ahlakına ısınmasına vesile olmuştur

Bu makale, İlmi Mercek Dergisi [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin Tıklayın...] (Ağustos 2008) 12 sayfada yayınlanmıştır