FrMaLeV

Cemile Binti Sâbit (ra)

Ümmü Âsım Cemîle binti Sâbit el-Ensariyye radıyallahu anhâ hicretten hemen sonra Medinede Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem efendimize biat eden ilk on hanım sahâbîden biri Hz Ömer (ra)ın âilesi İlk oğlu Âsıma nisbetle Ümmü Âsım künyesiyle meşhur olan bir hanım sahâbî
O, Medinelidir Babası Sâbit İbni Ebil-Aklahdır Annesi Şemus binti Ebû Âmirdir Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi vesellem efendimizin seriyye kumandanlarından ve arıların koruduğu sahâbi diye tanınan Âsım İbni Sâbit (ra)ın ana bir kızkardeşidir



Onun müslüman olmadan önceki adı Âsiye idi Sevgili Peygamberimiz Medineye hicret edince annesi ile birlikte huzura gelerek Efendimize biat edip İslâmla şereflendiler Resûl-i Ekrem (sa) efendimiz adını Cemîle olarak değiştirdi
Onun adının değişmesi konusunda bir başka rivayet daha vardır Bu rivâyette anlatılanlar onun karakter ve şahsiyetinin daha bâriz bir şekilde görülmesine yardımcı olmaktadır Şöyle ki:
O hicretin yedinci yılında Hz Ömer (ra) ile evlenmişti İlk çocukları Âsım dünyaya gelmişti Mutlu bir âile yuvaları vardı Fakat Âsiye ismi gönlünü hep tırmalıyordu Kendisine cahiliye döneminde verilen bu adı hiç beğenmiyordu Bir gün kocasına:
- Ey Ebu Hafs! Adım hoşuma gitmiyor Bana yeni bir ad bul dedi
Hz Ömer (ra) ona:
- Senin adın Cemîle olsun dedi
Âsiye hanım kızgın bir vaziyette biraz da sitemle:
- Bir câriye isminden başka koyacak ad bulamadın mı? dedi
O dönemde Hz Ömer (ra)ın bir câriyesi vardı Onun adı Cemîle idi Bu sebebten Âsiye hanım bu ismin kendisine verilmesini bir hakaret gibi saydı Gönlünün rahat etmesi için bu hâdiseyi Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem efendimize götürdü ve:
- Ya Rasûlallah! Adım hoşuma gitmiyor dedi
Efendimiz de ona:
- Sen Cemîlesin buyurdu O da:
- Ya Rasûlallah! Bana bir câriye ismini mi koyuyorsun? Ömer de aynı adı koydu dedi
Efendimiz tebessüm ederek:
- Bilmiyor musun Allah, Ömerin dilinin söylediğini ve kalbinden geçirdiğini kabul eder? buyurdu
<>Fahr-i Kâinat (sa) efendimizin Cemîle ismini güzel bulup tasdik ettiğini görünce bu isme razı oldu Bundan böyle bu ad ile çağırılmayı istedi
Cemîle binti Sâbit radıyallahu anhânın Hz Ömer (ra) ile olan evliliğinden Âsım adında bir oğlu dünyaya geldi Bu sebeble o bundan sonra Ümmü Âsım künyesi ile anılmaya başladı Sonraları Hz Ömer (ra) kendisini boşayınca Yezid İbni Câriye ile evlendi Bu evlilikten de Abdurrahman adında bir oğlu oldu
Âsım ilk çocukluk yıllarını annesinin yanında geçirdi Henüz dört-beş yaşlarında iken birgün babası Hz Ömer (ra) Kubaya gitmişti Oğlu Asımın çocuklarla oynadığını görünce devesine bindirip onu götürmek istedi Kucağına aldığını gören Âsımın anneannesi Şemus binti Âmir buna engel olmaya çalıştı Torununu babasına vermedi
Hz Ömer (ra) karşı koymadı Fakat hakkını aramak üzere halifeye gelip durumu arz etti Hadiseyi iki taraftan da dinleyen Hz Ebu Bekir (ra) Âsımın annesine verilmesini uygun gördü Hz Ömer (ra) da bu karara uymak zorunda kaldı
Âsım gençlik ve delikanlılık çağı gelince babası Hz Ömer (ra)ın yanına geldi Onun terbiyesinde ve himayesinde yetişti Evlilik çağına gelince babası tarafından evlendirildi Âsıma eş seçimi konusunda Hz Ömer (ra)ın titizliğini gösteren menkîbe dilden dile bugünlere kadar ulaştı O hikâyede evlenecek gençlere ne ibretli dersler verilmektedir
Âsım İbni Ömer uzun boylu, iri yapılı, son derece asîl, cömert, hiç kimseyi incitmeyen ve kimsenin aleyhinde bulunmayan bir kişilik ve karaktere sahipti Ağabeyi Abdullah İbni Ömer kendisine sövüp hakaret etmeye yeltenen birine: Ben ve kardeşim Âsım kimseye sövmeyiz derken onun üstün ahlâka sâhip bir genç olduğunu tasdik etmiştir
Cemîle binti Sâbit (r anhâ) bir İslâm hanımefendisi olarak oğlu Âsım gibi tarihte adalet ve takvasıyla meşhur Emevî halifesi Ömer İbni Abdilazizin de büyük annesi olma şerefine mazhar bahtiyar bir hanımdır Bu şerefe oğlu Âsımın evliliğiyle başlayan ve kız torunu ile devam eden bir nesle sahib olmasıyla ermiştir Şöyle ki:
Hz Ömer (ra) halifeliği döneminde gece sokaklarda dolaşır, halkın emniyet ve huzurunu kontrol ederdi Bir hastanın feryadını duysa durup ilgilenir, derdine çare olmaya çalışırdı Bir çocuğun ağladığını işitse, sebebini sorar ve yardımına koşardı
Bu maksatla dolaşırken bir gece yarısı evin birinden bir ses duyar Ana ile kız arasında geçen bir münakaşaya şâhit olur Kızın anasına karşı dürüst ve tatlı sözlü hareketi Hz Ömer (ra)ın gönlünü fetheder Kız:
- Anneceğim! Halifenin süte su katmama emrini duymadın mı? Nasıl hile yapabiliriz? Kötü bir iş bu diye konuşur Annesi fikrinde ısrar eder ve:
- Kızım! Bizim burada süte su koyduğumuzu halife nereden görecek, nereden bilecek ve nasıl işitecek? der Kendince kızını ikna etmeye çalışır Fakat imanı bütün kızcağız bu cevaptan asla hoşnut olmaz Süte su katma işini asla doğru bulmaz Böyle bir hileyi kalben hiç kabul edemez Annesinin gönlünü kırmadan doğru bildiğinden de vaz geçmeden, dürüstlüğünü ve imânî coşkusunu gösteren bir ifade ile şöyle der:
- Anneciğim! Bu yapılanı bu saatte halife Ömer görmüyorsa da Allah Teâlâ görüyor diye cevap verir
Hz Ömer (ra) imanı bütün bu kızcağızın cevabından pek hoşnut olur Dürüstlüğüne hayran kalır Ruhunda taşıdığı bu imanın bir mükâfatı olarak onu oğlu Âsıma nikahlar
Bu mesud evlilikten bir kız çocukları dünyaya gelir İlerinin adalet ve takvasıyla meşhur olacak olan Emevî halifesi Ömer İbni Abdülaziz rahmetullahi aleyh işte süte su katmayan bu anne ve Âsım gibi yiğit bir babanın neslinden gelen kız çocuğundan dünyaya gelmiştir
Cemîle binti Sâbit (r anhâ)nın hayatı hakkında kaynaklarda fazla bilgi bulunmamaktadır Onun ne zaman vefat ettiği de bilinmemektedir
Allah ondan razı olsun
Rabbımız şefaatlerine mazhar buyursun Amin